Justitieminister Annelies Verlinden (CD&V) heeft tijdens de laatste ministerraad voor de zomer een reeks wetsontwerpen ingediend om de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit te intensiveren. Een van de meest opvallende maatregelen is een voorstel waarbij criminelen die grote winsten hebben gemaakt met illegale activiteiten, financieel moeten bijdragen aan de kosten van hun eigen detentie.
Volgens berichtgeving van vrtnws.be richt dit nieuwe initiatief zich specifiek op personen die veroordeeld worden voor ernstige vormen van mensenhandel, drugshandel of georganiseerde criminaliteit. De redenering achter dit plan is dat wie aanzienlijke bedragen heeft verdiend met criminele praktijken, niet volledig op kosten van de staat zou moeten verblijven in een cel. Als concrete voorbeelden van doelgroepen worden criminelen uit grote drugsprocessen zoals 'Costa' en 'Kriva Rochem' aangehaald.
Het is echter niet zo dat elke veroordeelde automatisch moet gaan betalen. De uiteindelijke beslissing over het opleggen van een bijdrage aan de detentiekosten ligt bij de rechter. Het kabinet van minister Verlinden schat dat deze maatregel jaarlijks een opbrengst van ongeveer 5 tot 6 miljoen euro zou kunnen genereren, hoewel er geen specifieke berekeningswijze voor dit bedrag is gedeeld.
Niet iedereen is echter overtuigd van de effectiviteit van dit plan. Criminoloog Tom Daems van de KU Leuven bestempelt het voorstel als "symboolpolitiek". Volgens Daems zijn er reeds bestaande mechanismen om criminelen financieel te treffen, zoals boetes en verbeurdverklaringen. Deze middelen vloeien reeds terug naar de staatskas en dragen zo indirect bij aan de financiering van de gevangenissen. De criminoloog waarschuwt bovendien dat de administratieve kosten voor de procedures en de uiteindelijke invordering van deze bijdragen mogelijk hoger kunnen uitvallen dan de feitelijke opbrengsten.
Daems ziet het voorstel dan ook eerder als een "lapmiddel" dan als een structurele oplossing. Hij stelt dat de focus eerder zou moeten liggen op het investeren in een betere ontneming van crimineel vermogen in het algemeen.
Naast de detentiebijdrage bevatten de nieuwe wetsontwerpen van minister Verlinden ook een hervorming van de wrakingsprocedure, een maatregel waar advocaten reeds misnoegd op reageren. De volledige teksten van de wetsontwerpen zijn op dit moment nog niet publiekelijk beschikbaar gesteld door het kabinet, maar zijn wel via schriftelijke verduidelijkingen toegelicht. De maatregel wordt in sommige andere landen reeds toegepast, wat diende als inspiratie voor het Belgische voorstel, zoals ook vermeld wordt in een artikel van hln.be.