Schommelingen in de lichaamstemperatuur, veroorzaakt door de menstruele cyclus en de menopauze, zouden een rol kunnen spelen bij de hogere incidentie van auto-immuunziekten bij vrouwen.
Waarom raken vrouwen veel vaker auto-immuunziekten dan mannen? Wetenschappers zoeken al jaren naar het antwoord. Een nieuwe hypothese wijst op een verrassende kandidaat: de lichaamstemperatuur.
Tijdens de Immunology of the Exposome-conferentie bij de Royal Society in Londen op 12 oktober werd toegelicht hoe temperatuurverschillen de immuunrespons kunnen beïnvloeden.
🧠 Even simpel uitgelegd
Je immuunsysteem is de beveiliging van je lichaam. Normaal herkent het vijanden zoals virussen en laat het je eigen cellen met rust. Bij een auto-immuunziekte raakt die beveiliging in de war en valt het je eigen lichaam aan — bijvoorbeeld bij lupus of reumatoïde artritis. Vrouwen krijgen die aandoeningen tot vier keer vaker dan mannen. Onderzoekers zoeken uit waarom.
De link tussen temperatuur en immuniteit
Het immuunsysteem reageert gevoelig op temperatuurveranderingen. Volgens berichtgeving van newscientist.com kunnen frequente schommelingen in de temperatuur de capaciteit van immuuncellen aantasten om onderscheid te maken tussen schadelijke indringers en gezond lichaamseigen weefsel.
Elizabeth Maloney van het Pasteur Instituut in Parijs stelt dat immuuncellen bij vrouwen vaker worden blootgesteld aan temperatuurveranderingen. Raken die cellen overbelast of disfunctioneren ze door de constante wisselingen? Dan kan dat bijdragen aan een verhoogd risico op auto-immuniteit. Maloney noemt de bevinding een mogelijk onderdeel van de bredere puzzel om de verschillen in immuniteit tussen mannen en vrouwen te begrijpen.
Biologische voordelen en nadelen
Er bestaat een bekend biologisch spanningsveld in de immuunrespons van vrouwen. Aan de ene kant mounten vrouwen over het algemeen sterkere immuunreacties dan mannen. Dat maakt hen minder vatbaar voor bepaalde infecties. Aan de andere kant heeft die versterkte reactie een keerzijde: vrouwen hebben tot vier keer meer kans om een auto-immuunziekte te ontwikkelen, zoals lupus of reumatoïde artritis. Bij deze aandoeningen valt het immuunsysteem het eigen gezonde weefsel aan.
Naast temperatuur spelen andere biologische factoren een rol:
- Genetica: Vrouwen beschikken doorgaans over twee kopieën van het X-chromosoom, dat veel immuungenen bevat. Mannen hebben één X- en één Y-chromosoom. Deze genetische variatie versterkt bij vrouwen de immuunrespons.
- Hormonen: Oestrogeen, het belangrijkste geslachtshormoon bij vrouwen, stimuleert over het algemeen de activiteit van het immuunsysteem tijdens de reproductieve jaren.
De impact van de menopauze
De overgang naar de menopauze vormt een kritieke fase in dit proces. De daling van oestrogeenniveaus tijdens de perimenopauze en menopauze speelt eveneens een rol. In combinatie met de temperatuurschommelingen die kenmerkend zijn voor deze levensfase, kan dit bijdragen aan het risico op auto-immuunziekten.
De theorie dat temperatuur een drijvende kracht is achter deze gezondheidsverschillen biedt een nieuw perspectief op hoe externe en interne fysieke omstandigheden interageren met de genetische aanleg van vrouwen. De exacte mechanismen moeten nog verder onderzocht worden. Maar het onderzoek van het Pasteur Instituut wijst alvast op een complexe wisselwerking tussen hormonen, genetica en thermoregulatie.