Een gepersonaliseerd mRNA-vaccin tegen melanoom lijkt zijn belofte waar te maken. In een klinische studie in een laat stadium verlaagde de therapie het risico dat huidkanker terugkwam of dat patiënten overlijden aanzienlijk. Goedkeuring in Europa, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten wordt volgend jaar verwacht.
Anders dan een gewone vaccinatie traint dit middel het immuunsysteem van een individuele patiënt. Het vaccin richt zich op unieke genetische mutaties in de tumor van die specifieke persoon. Het bedrijf Moderna deelde positieve resultaten over een trial waarin het vaccin werd gecombineerd met standaardbehandelingen, zo schrijft newscientist.com.
Hoe de studie verliep
Het onderzoek telde meer dan 1.100 volwassenen. Allen waren geopereerd om melanoom met een hoog risico te verwijderen. Melanoom is de meest dodelijke vorm van huidkanker en zaait na een operatie vaak uit of keert terug.
De deelnemers werden verdeeld in twee groepen. De ene groep kreeg een combinatie van het gepersonaliseerde vaccin en de immunotherapie pembrolizumab. Die behandeling werd maximaal een jaar lang elke drie weken toegediend. De controlegroep kreeg pembrolizumab met een placebo.
De uitkomst is veelbelovend: de combinatie van vaccin en immunotherapie verlaagt de kans op overlijden of op terugkeer van de kanker binnen twee jaar substantieel.
Hoe werkt het vaccin?
De therapie gebruikt mRNA-technologie om het immuunsysteem aan te zetten tot een aanval op de genetische mutaties die uniek zijn voor de kanker van de individuele patiënt.
🧠 Even simpel uitgelegd
Je immuunsysteem herkent zieke cellen normaal gesproken zelf, maar kankercellen slagen er vaak in om onopgemerkt te blijven. Dit vaccin geeft je immuunsysteem als het ware een 'gezichtfoto' van jouw specifieke kankercellen. Omdat elke tumor andere mutaties heeft, wordt het vaccin per patiënt op maat gemaakt: eerst wordt de tumor van de patiënt in kaart gebracht, en daarna krijgt die persoon een vaccin dat precies op die tumor is afgestemd.
Goedkeuring dichtbij, maar kosten zijn een struikelblok
Onafhankelijke experts zijn optimistisch. Alan Melcher, verbonden aan het Institute of Cancer Research in Londen, noemt een goedkeuring in het komende jaar een realistisch scenario. Ook Rebecca Lee van de Universiteit van Manchester ziet grote impact: duizenden mensen in het Verenigd Koninkrijk zouden baat kunnen hebben bij de behandeling. In dat land worden jaarlijks ongeveer 19.400 nieuwe gevallen van melanoom vastgesteld, waarvan een kwart als hoog risico wordt ingeschat.
Toch zijn er haken. Omdat het vaccin voor iedere patiënt apart moet worden ontworpen, is de productie zeer kostbaar. Rebecca Lee waarschuwt dat die hoge prijs een barrière kan vormen voor publieke zorgstelsels zoals de Britse National Health Service (NHS). De kosteneffectiviteit van het middel kan daardoor in twijfel worden getrokken.
De beslissing over de markttoelating en de vergoeding ligt bij de gezondheidsautoriteiten in de VS en Europa. Zij zullen naar verwachting volgend jaar een oordeel vellen.