Een aanzienlijk deel van de mensen die kampen met een depressie zou niet lijden aan een puur chemische onbalans in de hersenen, maar aan een verstoring van hun interne biologische ritme. Uit recent onderzoek blijkt dat ongeveer 23 procent van de patiënten symptomen vertoont die wijzen op een zogenaamde 'circadiaanse depressie'.
Volgens berichtgeving van newscientist.com is de biologische klok essentieel voor het reguleren van fundamentele processen zoals de slaap-waakcyclus, concentratie, het metabolisme en de algemene stemming. Wanneer dit systeem niet correct functioneert, kan dit leiden tot een toestand die vergelijkbaar is met een permanente jetlag. Dit uit zich vaak in extreme vermoeidheid bij het opstaan, slaapproblemen en een afname van de concentratie.
Om dit verband aan te tonen, is een studie uitgevoerd onder een groep van ruim 10.000 Australiërs met ernstige en terugkerende depressies. De onderzoekers, waaronder Ian Hickie en Emiliana Tonini van de University of Sydney, maakten gebruik van DNA-analyses via speekselmonsters en uitgebreide vragenlijsten over slaappatronen en seizoensinvloeden. Hieruit bleek dat bijna een kwart van de deelnemers aan de criteria voor een circadiaanse depressie voldeed.
Om in deze specifieke categorie te vallen, moesten patiënten ten minste drie van de zes kenmerken van biologische ontregeling vertonen. Deze kenmerken omvatten onder meer het zijn van een uitgesproken 'avondtype', later naar bed gaan dan gemiddeld, en een gevoel van uitputting bij het ontwaken, ongeacht de hoeveelheid slaap. Daarnaast werd gekeken naar een toename van slaap tijdens depressieve periodes, significant uitslapen op vrije dagen en sterke seizoensgebonden schommelingen in energie, stemming en eetlust. Tonini benadrukt dat de nadruk hierbij niet ligt op de totale hoeveelheid slaap, maar op de regelmaat en het ritme van de cyclus.
Een belangrijke conclusie uit de studie is dat deze vorm van depressie minder effectief reageert op gangbare antidepressiva. Omdat de kern van het probleem in het biologische ritme ligt, zijn alternatieve interventies noodzakelijk. Zo wordt in de rapportage van gesproken over de inzet van melatonine om de interne klok te resetten. Daarnaast kan blootstelling aan direct zonlicht in de vroege ochtend helpen om het lichaam weer te synchroniseren met de buitenwereld.
Hoewel dit onderzoek zich richt op de biologische en psychologische mechanismen van depressie, sluit dit aan bij een bredere visie op gezondheid. Zo is er de organisatie org.uk die zich bezighoudt met sport- en bewegingswetenschappen.