De vaststelling van het westnijlvirus in de regio Mechelen heeft geleid tot een discussie over de volksgezondheid en de verspreiding van het pathogeen in België. Hoewel het virus voorheen vooral voorkwam in warmere klimaten, wijst de recente detectie op een verschuiving naar Noord-Europa. Volgens berichtgeving van hln.be werd het virus afgelopen weekend in Mechelen geïdentificeerd, wat vragen oproept over de mate waarin het virus reeds in andere delen van Vlaanderen aanwezig is.
Overdracht en verspreiding
Het westnijlvirus wordt op mensen overgedragen via de beet van muggen, in het bijzonder de gewone huissteekmug. De ziekte is oorspronkelijk bekend geworden in Oeganda in 1937 en heeft sindsdien een wereldwijde route gevolgd. In Europa verspreidde het virus zich aanvankelijk via trekvogels uit Afrika en is het inmiddels endemisch geworden in diverse delen van Zuid- en Centraal-Europa. De opmars naar het noorden is reeds zichtbaar; zo werden in 2019 en 2020 besmettingen gemeld in Duitsland, gevolgd door meldingen in Nederland in 2020. Zoals uiteengezet door gezondheid.be, monitort Sciensano de situatie in België nauwgezet om de verspreiding van de ziekte in kaart te brengen.
Medische impact en symptomen
Voor de overgrote meerderheid van de mensen verloopt een besmetting met het westnijlvirus zonder dat dit wordt opgemerkt. Veel patiënten vertonen geen enkele klacht of ervaren slechts milde symptomen. Toch schuilt er een gevaar in ernstigere complicaties. In een klein percentage van de gevallen kan het virus namelijk neurologische aandoeningen veroorzaken. Deze vormen van de ziekte kunnen leiden tot verlammingen of in extreme gevallen tot het overlijden van de patiënt. Volgens informatie van is het virus dus potentieel gevaarlijk, hoewel de meeste gevallen mild verlopen.
Problemen bij de bestrijding
Een kritiek punt voor de Belgische gezondheidsautoriteiten is het gebrek aan effectieve middelen om een eventuele grootschalige uitbraak te stoppen. In andere landen wordt vaak ingezet op het gebruik van insecticiden om de populatie muggen te reduceren en zo de transmissieketen te doorbreken. In België is deze strategie echter problematisch.
Het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) in Antwerpen waarschuwt dat de effectiviteit van deze chemische middelen afneemt. Uit onderzoek van het ITG blijkt dat de huissteekmug in Europa een groeiende resistentie tegen insecticiden heeft ontwikkeld. Dit betekent dat traditionele bestrijdingsmethoden niet langer betrouwbaar zijn. In een analyse op wordt bevestigd dat België momenteel niet over een effectief wapen beschikt om een grootschalige verspreiding van het virus tegen te gaan.
Preventie en toekomstperspectief
De combinatie van klimaatverandering en vogelmigratie vergroot de kans dat het virus zich definitief vestigt in Noord-Europa. Omdat er voor de algemene bevolking geen specifiek vaccin beschikbaar is, blijft de belangrijkste preventie het vermijden van muggenbeten. Viroloog Steven Van Gucht is geraadpleegd om de ernst van de situatie in te schatten, waarbij de focus nu ligt op monitoring en het bestuderen van de resistentie van muggenpopulaties. Zoals meldt, is het essentieel om te bepalen of de huidige detectie een incident is of het begin van een bredere trend in België.