Het Vlaamse beleid om mensen die ver van de arbeidsmarkt staan opnieuw aan het werk te krijgen, ligt onder vuur. Critici stellen dat de huidige aanpak te rigide is en onvoldoende rekening houdt met de individuele situatie van de werkzoekende. Er wordt gewaarschuwd dat een gebrek aan flexibiliteit ertoe kan leiden dat juist de meest kwetsbare groepen, zoals langdurig zieken, volledig uitvallen door een te hoge druk.
Volgens een analyse van apache.be is het essentieel dat activering gebaseerd is op maatwerk, veiligheid en respect voor de mentale en fysieke grenzen van een persoon. Zonder deze menselijke maat zal het beleid volgens de bron niet effectief zijn. Er is een groeiende bezorgdheid dat mensen die een kleine stap richting arbeid zetten, direct worden geconfronteerd met de verwachting om volledig terug te keren naar een volledige werkweek. Deze druk kan contraproductief werken en de re-integratie juist in gevaar brengen.
Parallel aan deze discussie over de uitvoering is er een debat over de toegang tot werk. De organisatie herwin.be benadrukt dat iedereen recht heeft op werk, maar dat de huidige marktstructuur vaak een barrière vormt. In de reguliere economie moet de werknemer zich doorgaans aanpassen aan de vacature. Herwin pleit echter voor een omkering van dit principe, waarbij de functie wordt aangepast aan de talenten en beperkingen van de mens. Om dit te faciliteren, wordt er ingezet op concepten zoals de 'omgekeerde vacature'. De sociale en circulaire sector zou in staat zijn om tienduizenden mensen een passende job te bieden, mits er voldoende overheidssteun komt om het aanbod van plaatsen te verdubbelen.
Naast de praktische kant van werk op maat, is er scherpe kritiek op de juridische inkadering van werklozen. Vlaams Parlementslid inetombeur.be uit haar zorgen over de creatie van specifieke statuten voor mensen die niet direct toeleidbaar zijn naar de arbeidsmarkt. Zij bestempelt een dergelijk apart statuut als een "fausse bonne idée". Volgens Tombeur bestaat het risico dat dergelijke regelingen fungeren als een 'vergeetput', waardoor mensen buiten het zicht van de hulpverlening raken.
Tombeur stelt dat niet-toeleidbare werkzoekenden geen uniforme groep zijn. Velen van hen hebben eerst medische of psychische zorg nodig voordat activering überhaupt een optie is. Zij betoogt dat de werkloosheidsuitkering een tijdelijke brug tussen twee banen moet zijn, en geen definitieve oplossing voor mensen die eigenlijk ondersteuning vanuit de zorg of het welzijn nodig hebben.
De complexiteit van deze problematiek wordt verder onderstreept in officiële vlaanderen.be, waarin de kaders van het arbeidsmarktbeleid worden beschreven. De consensus onder belangenorganisaties en experts is dat een succesvolle terugkeer naar de arbeidsmarkt enkel mogelijk is via een begeleid traject. Factoren zoals leeftijd of het ontbreken van een specifiek diploma vormen vaak onoverkomelijke drempels bij reguliere werkgevers, zelfs wanneer de kandidaat over relevante ervaring beschikt. Een transitie van een rigide systeem naar een mensgerichte aanpak wordt daarom gezien als de enige weg om te voorkomen dat gemotiveerde mensen buiten het systeem vallen.