Het Gentse straatbeeld ondergaat een merkbare verschuiving in de horecasector. Waar het klassieke avondcafé vroeger een dominante rol speelde, winnen nieuwe belevingsconcepten, koffiebars en tijdelijke pop-ups nu terrein. Deze trend weerspiegelt een bredere aanpassing van de sector aan veranderende consumentengewoontes.
Uit cijfers die gemeenteraadslid Frederik Sioen (Voor Gent) opvroeg bij schepen Sofie Bracke, blijkt dat er momenteel 297 cafés in Gent zijn. Dit is een afname van 64 zaken ten opzichte van 2019, wat neerkomt op een daling van 18 procent. Volgens berichtgeving van vrtnws.be was deze krimp het meest significant tijdens de coronajaren, waarin het aantal cafés met 22 procent zakte. Hoewel de daling minder fors is, zet de trend zich nog steeds voort. De stad definieert deze cafés als zaken die zich primair richten op alcoholische dranken en bieren en vaak in de avond- en nachturen open zijn.
Parallel aan de neergang van de traditionele kroeg is er een explosieve groei zichtbaar in het segment van de koffie- en dessertzaken. Sinds 2019 is het aantal van deze zaken gestegen van 36 naar 77. Deze groei is vooral geconcentreerd in de binnenstad en de stadswijken, terwijl koffiezaken in de deelgemeenten nog steeds zeldzaam zijn. Daarnaast is er een toename van pop-upinitiatieven, zoals zomerbars, en een uitbreiding van de beschikbare terrasruimte, een ontwikkeling die tijdens de coronacrisis begon als tijdelijke maatregel maar later werd verlengd.
De oorzaken voor deze verschuiving zijn divers. Tim Joiris van UNIZO wijst op de economische druk waar klassieke cafés mee kampen, waarbij hij specifiek de kleine marges die brouwers hanteren aanhaalt. Tegelijkertijd plaatst hij zich kritisch tegenover de rendabiliteit van sommige nieuwe koffiebars, met de stelling dat horeca geen hobby is. Schepen Bracke stelt dat de horeca zich simpelweg aanpast aan nieuwe gewoontes en verwijst naar de opkomst van gemengde concepten, zoals winkels die ook drankjes serveren. Volgens haar betekent minder bruine kroegen dan ook niet dat er minder leven in de stad is.
Toch waarschuwt Frederik Sioen voor het verlies van de sociale functie van het traditionele café. Hij beschouwt de klassieke kroeg als een hoeksteen van de samenleving die essentieel is voor de mentale gezondheid en sociale verbinding. In een tijd van toenemende digitalisering blijft de fysieke ontmoeting, waarbij men kan praten of simpelweg 'zeveren', volgens hem van groot belang.
Deze Gentse dynamiek past in een breder kader. Zo meldt het jaarrapport van het Kennisnetwerk Food Service Alliance dat cafébezoeken in algemene zin afnemen, wat de transitie naar alternatieve horecaconcepten verder verklaart.