Klachten tegen journalisten in België worden steeds vaker gevoerd door gespecialiseerde, dure advocatenkantoren. Dat brengt mediaorganisaties — van kleine onafhankelijke redacties tot grote mediahuizen — flink onder financiële druk. Het grootste probleem: de gebruikelijke verzekeringen in de sector dekken deze juridische kosten niet, meldt apache.be.
Diamantair haalt zware kanonnen boven
Een recent dossier laat zien hoe dat werkt. Journalist Thibault Coigniez bracht aan het licht dat de Antwerpse diamantair Philippe Heilmann en de Brusselse zakenman Jérôme Spaey via hun onderneming 5C Energy een lucratief contract sloten met de Congolese overheid. Het ging om een omstreden belasting op mobiel telefoongebruik. Het contract zelf bleef geheim, maar de publicatie lokte bij Heilmann een heftige reactie uit.
De diamantair kreeg vooraf de kans op een weerwoord. Dat kwam zowel in de tekst als integraal onderaan het artikel te staan. Toch volgde een juridische tegenaanval. Begin 2026 eisten de advocaten Olivier Sasserath en Herman Croux ingrijpende wijzigingen aan het artikel. Via een ingebrekestelling dreigden ze met een schadeclaim. Daarnaast diende de diamantair een klacht in bij de Raad voor de Journalistiek. Tegelijk stuurde 5C Energy een recht van antwoord, dat de redactie van Apache integraal publiceerde — hoewel dat wettelijk niet verplicht was.
Omdat de klager het gespecialiseerde Brusselse advocatenbureau MVVP inschakelde, moest de redactie zelf ook juridische bijstand zoeken. Na een reeks correspondenties en een hoorzitting verwierp de Raad voor de Journalistiek de klacht uiteindelijk. De Raad concludeerde dat de berichtgeving waarheidsgetrouw was en dat er geen inbreuken waren gepleegd. Maar de financiële schade voor de redactie bleef aanzienlijk: de advocatenkosten liepen door, ongeacht de uitspraak.
Ook Humo kreeg te maken met een juridische klacht
Dit is geen incident. Eerder dit jaar overkwam het ook het tijdschrift Humo. Een gepensioneerde politieman — die eind jaren 90 uit het Dutroux-onderzoek was weggehaald — diende via zijn advocaat een klacht in tegen een journalist. Aanleiding was een commentaarstuk van Douglas De Coninck over een vermeend verband dat de agent destijds zag tussen de Dutroux-bende en Franse partijen.
Druk middel of intimidatie?
Critici noemen de herhaalde inzet van juridische middelen tijdens deontologische procedures een vorm van intimidatie. Het doel zou zijn om journalisten te ontmoedigen kritische onderzoeken te publiceren. De hoge financiële drempel om zich te verdedigen tegen dure advocatenbureaus wordt zo een barrière voor de persvrijheid — vooral voor kleinere mediaportalen zonder grote budgetten.
De angst is reëel: dat de kosten van juridische procedures zwaarder gaan wegen dan de journalistieke noodzaak. En dat uiteindelijk de onafhankelijke berichtgeving zelf in gevaar komt.