De Stichting Nico Gunzburg heeft een gerechtelijke procedure opgestart in Brussel tegen de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen (NMBS) en de Belgische staat. De organisatie strijdt voor een officiële erkenning van schuld en een financiële vergoeding voor de slachtoffers en nabestaanden van de deportaties tijdens de Tweede Wereldoorlog. Volgens bruzz.be is het doel om de verantwoordelijkheid voor de transporten naar vernietigingskampen juridisch vast te leggen.
De kern van de zaak draait om de logistieke medewerking van de spoorwegen tijdens de Duitse bezetting. Tussen augustus 1942 en juli 1944 vertrokken er 28 konvooien vanuit de Dossinkazerne in Mechelen. Deze treinen werden gebruikt om duizenden mensen te transporteren, waarbij de meeste transporten rechtstreeks naar het kamp Auschwitz in Polen werden gestuurd. De menselijke tol was enorm: van de ongeveer 25.000 gedeporteerde Joden en enkele honderden Roma en Sinti, keerde na de oorlog slechts een kleine groep van iets meer dan duizend personen levend terug.
Een cruciaal punt in de aanklacht is de financiële component van deze operaties. Historisch onderzoek, onder meer door de historicus Nico Wouters, wijst erop dat de NMBS betalingen ontving voor de medewerking aan de plannen van de Duitse bezetter. Zoals , vormt dit bewijs van economische transacties een basis voor de claim dat er sprake was van actieve deelname in plaats van enkel dwang.
De Belgische staat is in deze procedure mede-gedaagd omdat zij aandeelhouder is van de NMBS. De stichting stelt dat de overheid hiermee indirect verantwoordelijk is voor de handelingen van de spoorwegmaatschappij. Door beide partijen voor de rechter te slepen, hoopt de organisatie dat de morele en materiële schade van de overlevenden en hun nakomelingen eindelijk wordt erkend via passende schadevergoedingen.
De stap naar de rechtbank komt na een periode van vruchteloze pogingen tot overleg. Er hebben gesprekken plaatsgevonden met zowel de federale regering als de NMBS, maar deze hebben niet geleid tot een oplossing. In een wordt toegelicht dat het gebrek aan resultaten uit deze onderhandelingen de directe aanleiding was voor de huidige rechtszaak.
Ondanks de juridische strijd staat de deur voor een minnelijke schikking nog op een kier. De Stichting Nico Gunzburg geeft aan bereid te zijn de procedure te staken, mits de Belgische staat en de NMBS opnieuw aan tafel gaan om concrete afspraken te maken over compensaties.
Deze zaak heeft een grote symbolische waarde voor de nationale verwerking van de Holocaust. Het dwingt tot een reflectie op de institutionele verantwoordelijkheid van staatsbedrijven tijdens oorlogstijd. De uitspraak kan bovendien een precedent scheppen voor andere claims over de rol van publieke diensten tijdens de bezetting. Vooralsnog ligt de prioriteit bij de erkenning van het onmetelijke leed van de duizenden mensen die via de Dossinkazerne werden weggevoerd, zoals .