In het hart van onze Melkweg zit een reus: Sagittarius A*, een supermassief zwart gat met een massa van ongeveer vier miljoen zonnen. En dat reusachtige monster blijkt iets vreemds in zijn omgeving te hebben. Het gas dat er rondzweeft, bevat opvallend veel metalen. De meest waarschijnlijke verklaring? Eerdere supernova-explosies die zware elementen de ruimte in slingerden.
Omdat Sagittarius A* relatief dicht bij de aarde staat, kunnen astronomen het zwarte gat veel gedetailleerder bestuderen dan vergelijkbare objecten in verre sterrenstelsels. De ontdekking is mogelijk gemaakt dankzij de geavanceerde instrumenten van de James Webb Space Telescope (JWST), meldt universetoday.com.
🧠 Even simpel uitgelegd
In de astronomie betekent 'metaal' niet goud of ijzer uit je fiets. Sterrenkundigen noemen élk element zwaarder dan waterstof en helium een metaal. Die zware elementen worden geboren in sterren — en vooral bij supernova's, de gigantische explosies waarmee massieve sterren sterven. Hoe meer metalen er in gas zit, hoe meer sterren er daar eerder hebben geleefd en ontploft. Het is dus eigenlijk een soort fossielenregister van het sterrenstelsel.
De 'Minispiral' onder de loep
Voor het onderzoek gebruikten de wetenschappers de MIRI Medium Resolution Spectrograph, een instrument dat geïoniseerd gas in het midden-infrarood nauwkeurig in kaart kan brengen. De focus lag op de zogenaamde 'Galactic Center Minispiral': een structuur van geïoniseerd gas in het galactisch centrum.
De bewegingen in die minispiraal worden onder meer bepaald door de zwaartekracht van het zwarte gat zelf.
Metaalrijk voedsel voor het zwarte gat
De analyse wees uit dat het gas rondom Sagittarius A een merkbare verrijking van metalen vertoont. De meest plausibele verklaring zijn supernova's: massieve sterren die aan het einde van hun leven exploderen en daarbij zware elementen de ruimte in blazen. Dat metaalrijke gas werd vervolgens richting het zwarte gat gedreven. De chemische samenstelling van het 'voedsel' van Sagittarius A is daardoor dus veranderd.
Een rustige reus
Ondanks zijn enorme massa en complexe magnetische velden geldt Sagittarius A* als een 'quiescent', oftewel rustend zwart gat. Het vormt geen actieve galactische kern (AGN). Er is wél een accretiering aanwezig, maar die wordt slechts door een geringe hoeveelheid materiaal gevoed. Daardoor ontbreekt de intense helderheid die kenmerkend is voor actieve zwarte gaten die op grote schaal materie verorberen.
Het onderzoek werd geleid door Nicole Ford, promovendus in de onderzoeksgroep van professor Daryl Haggard aan de McGill University in Canada. De resultaten verschenen in The Astronomical Journal. Door de eigenschappen van het gas in de minispiraal te bestuderen, hopen de wetenschappers meer te weten te komen over de omgeving van het supermassieve zwarte gat.