De financiële toekomst van de Brusselse gemeenten en hun bijbehorende OCMW's ziet er somber uit. Volgens recente analyses dreigen de lokale reserves volledig op te drogen door een opeenstapeling van extra uitgaven en een gebrek aan voldoende tegemoetkomingen vanuit de federale overheid. De druk op de lokale budgetten blijft hierdoor zeer hoog.
Uit gegevens van de vereniging Brulocalis blijkt dat de Brusselse lokale besturen tussen 2025 en 2029 rekening moeten houden met een enorme stijging van de kosten. De geschatte bijkomende lasten bedragen in totaal 1,718 miljard euro. Een groot deel van dit bedrag moet door de gemeenten zelf worden opgevangen, aangezien de federale compensaties volgens trace.brussels slechts 26,7 % van deze extra kosten dekken. Dit laat een gat na van 1,258 miljard euro over een periode van vijf jaar, wat neerkomt op een jaarlijkse impact van ruim 340 miljoen euro door federale maatregelen.
De Conferentie van Burgemeesters en Brulocalis uiten hun grote bezorgdheid over deze cijfers. Zij pleiten voor een dringende herziening van de financiële verhoudingen tussen de verschillende bestuurslagen om te voorkomen dat de lokale financiën onhoudbaar worden. De huidige problematiek is grotendeels terug te voeren op de uitvoering van het federale regeerakkoord van 31 januari 2025, waarbij diverse bevoegdheden en kosten naar het lokale niveau zijn verschoven.
Er zijn vier specifieke domeinen die de budgetten zwaar belasten. Ten eerste is er de sector van politie en veiligheid, waar verschuivingen in bevoegdheden direct voor hogere lokale uitgaven zorgen. Ten tweede staat de armoedebestrijding onder druk; federale hervormingen zorgen voor een toenemende werklast en kosten voor de OCMW's. Ten derde heerst er onzekerheid over de pensioenen van lokale ambtenaren. Hoewel de federale bijdrage voor de financiering van de tweede pijler is verhoogd van 10 % naar 30 %, blijft de definitieve regeling onduidelijk.
Daarnaast vormen fiscale wijzigingen een risico. De belastinghervorming die vanaf 2029 ingaat, zou volgens kunnen leiden tot een inkomstenderving van ongeveer 17 miljoen euro voor de gemeenten. Deze fiscale druk komt bovenop andere financiële uitdagingen, zoals stijgende interestkosten en een naderende pensioengolf onder het personeel.
Ook externe controleorganen uiten kritiek op de huidige gang van zaken. In het begrotingsrapport van 2026 stelt het Rekenhof vraagtekens bij de berekeningsmethode van de compensaties voor de hervorming van de werkloosheid. Brulocalis stelt dat deze federale tegemoetkomingen in de praktijk niet volstaan om de werkelijke impact van de hervormingen op te vangen. Zoals bruzz.be rapporteert, smelten de buffers van de Brusselse gemeenten hierdoor steeds verder weg.
De lokale besturen waarschuwen dat de kwaliteit van de dienstverlening aan de burger in het gedrang kan komen als er geen structurele oplossing komt voor de financiering. De vrees is dat verdere federale lastenverschuivingen naar de OCMW's de reeds precaire financiële balans definitief zullen verstoren. De roep om een eerlijkere verdeling van de lasten tussen het federale niveau en de lokale besturen wordt daarom steeds dringender, zeker nu de als problematisch wordt bestempeld.