De Vlaamse boekensector heeft een frontale aanval geopend tegen technologiebedrijven die kunstmatige intelligentie (AI) ontwikkelen. De sector protesteert tegen de praktijk waarbij taalmodellen worden getraind met boeken zonder dat daarvoor toestemming is gevraagd of een vergoeding is uitgekeerd aan de makers en uitgevers.
Om aandacht te vragen voor deze problematiek hebben diverse organisaties van uitgevers de campagne 'Iedereen Auteur' gelanceerd. Deze actie wordt gesteund door een breed scala aan bekende schrijvers, waaronder Lize Spit, Bart Moeyaert, Kristien Hemmerechts en Tom Lanoye, zoals reported door vrtnws.be.
Schending van het auteursrecht
Volgens Maarten Vanhoof van de Groep Algemene Uitgevers is er sprake van een systematische schending van het auteursrecht. Hij stelt dat AI-bedrijven in feite de werken van auteurs en uitgeverijen stelen. Hoewel de exacte omvang van het probleem moeilijk vast te stellen is, wijst Vanhoof op verschillende methoden die door techbedrijven worden ingezet. Zo worden websites 'gescraped', worden boeken fysiek aangekocht om ze vervolgens illegaal in systemen te integreren, of wordt content op andere onrechtmatige wijze verkregen.
Bedreiging voor de artistieke kwaliteit
De zorgen van de sector reiken verder dan enkel de juridische aspecten. Er is een groeiende vrees dat de 'echte' kunst in de verdrukking komt. Vanhoof waarschuwt dat de getrainde taalmodellen worden gebruikt om nieuwe content te genereren, waardoor AI-geschreven boeken op de markt verschijnen. Dit creëert een directe concurrentie met menselijke auteurs.
De sector vreest dat dit zal leiden tot een overvloed aan goedkope boeken van lage kwaliteit, die bovendien onwaarheden kunnen bevatten. Dit zou het algemene aanbod op de boekenmarkt kunnen verslechteren door de nadruk te leggen op kwantiteit boven artistieke waarde.
Drie concrete eisen
De boekensector stelt nu strikte voorwaarden aan het gebruik van literair werk door AI-ontwikkelaars. De belangrijkste eisen zijn:
- Toestemming: AI-bedrijven moeten expliciet toestemming vragen voordat zij boeken gebruiken voor training.
- Transparantie: Bedrijven moeten open communiceren over welke specifieke werken zijn ingezet om hun modellen te verbeteren.
- Vergoeding: Er moet een eerlijke financiële compensatie komen voor auteurs en uitgevers wiens werk reeds in datasets is opgenomen.
Symbolisch protest met 'Namaak'
Als onderdeel van de sensibiliseringscampagne is het boek 'Namaak' verschenen. Dit werk dient als een symbolische weergave van de situatie waarin makers zich bevinden wanneer zij geen bescherming genieten. Het boek is opvallend omdat het volledig uit lege pagina's bestaat, wat de leegte en het verlies van intellectueel eigendom moet visualiseren.
Naast de publieke campagne richt de sector zich tot de politiek. Er wordt gevraagd om nieuwe regelgeving op te stellen die auteurs en uitgevers beter beschermt tegen de huidige praktijken van grote technologiebedrijven.