De intense hittegolf die België eind juni 2026 trof, heeft geleid tot een ongekende piek in het aantal sterfgevallen. Volgens definitieve analyses van gezondheidsinstituut Sciensano gaat het om de dodelijkste hitteperiode sinds het begin van de officiële metingen in 2000.
Tussen 18 juni en 3 juli overleden in België bijna 2.000 mensen meer dan normaal. In eerste instantie werd er uitgegaan van 1.222 extra doden tussen 18 en 29 juni, maar deze cijfers werden later naar boven bijgesteld. Volgens berichtgeving van 21news.be bedroeg de uiteindelijke oversterfte ongeveer 48 procent. De stijging in het aantal slachtoffers is te verklaren door een vertraging in de registratie van overlijdens en een zogenaamd 'na-ijleffect', waarbij mensen ook enkele dagen na de piek van de hittegolf nog overleden.
Regionale verschillen en kwetsbare groepen
De impact van de hittegolf was niet gelijkmatig verdeeld over het land. Wallonië werd het zwaarst getroffen met een oversterfte van 76 procent, wat neerkomt op 919 extra sterfgevallen. Ter vergelijking: in Vlaanderen stierven 682 mensen meer dan gemiddeld (een oversterfte van 31,4 procent) en in Brussel waren er 159 extra doden (zorgneticuro.be).
Hoewel extreme hitte doorgaans vooral ouderen treft, was de impact deze keer breed. Er werden 280 extra sterfgevallen geregistreerd in de leeftijdsgroep onder de 65 jaar. Voor de groep van 85 jaar en ouder was de tol het hoogst. Volgens de health.belgiube waren er in de eerste fase van de hittegolf al 530 overlijdens in deze hoogste leeftijdscategorie.
Historische pieken en meteorologische context
De meteorologische omstandigheden waren uitzonderlijk. België kende zeven tropische dagen met temperaturen boven de 30°C, waarbij de piek op 26 juni in Ukkel 35,5 graden Celsius bereikte. Ook de nachten bleven onrustwekkend warm, met een recordhoog minimum van 24,1°C.
Deze extreme hitte vertaalde zich direct in de sterftecijfers. Op 27 juni werden 651 overlijdens geteld, wat volgens vrt.be waarschijnlijk de op één na dodelijkste dag van de 21e eeuw in België was. Het enige record dat hoger ligt, is dat van 10 april 2020 tijdens de eerste coronagolf, toen er 675 mensen overleden.
Analyse van de oorzaken
De vraag waarom Wallonië zo onevenredig hard werd getroffen, is nog onderwerp van onderzoek. Sciensano suggereert dat hogere ozonconcentraties in Wallonië, veroorzaakt door een hittekoepel boven Frankrijk, een rol kunnen hebben gespeeld. Daarnaast zou een lagere gemiddelde levensverwachting in de regio kunnen wijzen op een grotere algemene kwetsbaarheid van de bevolking.
Medische experts nuanceren de cijfers door te wijzen op het feit dat extreme hitte het overlijden van terminaal zieke mensen of zeer hoogbejaarden kan versnellen. Geriater Stefan Wynants merkte op dat patiënten met hitteklachten zoals uitdroging of hitteslag vaak konden worden gestabiliseerd in een koele omgeving met vochttoediening. Tegelijkertijd roept de zware tol vragen op over de hittebestendigheid van zorginstellingen, aangezien veel rusthuizen niet optimaal zijn uitgerust voor dergelijke extremen.