Vanaf volgend jaar moeten bedrijven een bedrag tussen de 250 en 500 euro per dossier betalen wanneer consumenten voor bemiddeling naar de Consumentenombudsdienst stappen. De Belgische regering voert deze maatregel in om geschillen buiten de rechtbank op te lossen, waarbij bedrijven verplicht worden mee te werken aan het proces op straf van een boete.
De regelgeving rond het oplossen van consumentengeschillen ondergaat een significante wijziging. Waar bemiddeling voorheen vaak op vrijwillige basis verliep, wordt de financiële last nu expliciet bij de ondernemingen gelegd. Volgens berichtgeving van hln.be zullen bedrijven per ontevreden klant een vaste bijdrage moeten verschaft aan de ombudsdienst om de kosten van de bemiddeling te dekken.
Alternatief voor de rechtbank
Bemiddeling wordt gepresenteerd als een constructief alternatief voor langdurige en kostbare gerechtelijke procedures. Het doel is om via een neutrale derde partij tot een aanvaardbaar akkoord te komen voor alle betrokkenen. In een artikel van het vbo-feb.be wordt benadrukt dat deze methode de commerciële relatie tussen een onderneming en een klant beter kan bewaken dan een rechtszaak, die vaak leidt tot een onherstelbare breuk.
De procedure bij bemiddeling is doorgaans eenvoudiger dan een juridisch traject. Volgens de justitie.belgiube verloopt dit proces in verschillende fasen: van de keuze van de bemiddelaar en informatievergaring tot het bepalen van de belangen en het uiteindelijke akkoord. Tijdens dit traject kunnen partijen zich laten bijstaan door experts, zoals advocaten of juristen, terwijl de bemiddelaar zelf strikt neutraal blijft en geen persoonlijk advies geeft.
Digitale toegankelijkheid via Belmed
Om de drempel voor het starten van een geschillenregeling te verlagen, is er in België het platform Belmed beschikbaar. Via deze online dienst kunnen consumenten en handelaars geschillen regelen zonder dat zij fysiek naar een rechtbank hoeven te gaan. Zoals beschreven op de website van de FOD Economie, kan Belmed worden ingezet voor diverse zaken, waaronder de verkoop van consumptiegoederen, diensten zoals verzekeringen en energie, en zelfs grensoverschrijdende geschillen binnen de Europese Unie.
Het platform stelt gebruikers in staat om gratis een account aan te maken en een bemiddelingsaanvraag in te dienen. De uiteindelijke kosten van de bemiddeling variëren per instantie, maar blijven over het algemeen lager dan de kosten van een volledige rechtszaak.
Verplichtingen en sancties
De nieuwe maatregel van de regering gaat verder dan enkel de financiering. Bedrijven worden niet alleen financieel verantwoordelijk voor de dossiers bij de Consumentenombudsdienst, maar worden ook wettelijk verplicht om actief deel te nemen aan de bemiddeling. Indien een bedrijf weigert mee te werken aan dit proces, riskeert het administratieve boetes.
Deze verschuiving in het beleid is bedoeld om de consumentenbescherming te versterken en de druk op de rechtbanken te verminderen. Door bedrijven te dwingen een vaste vergoeding per dossier te betalen, wordt de financiering van de ombudsdiensten gewaarborgd, terwijl de consument een laagdrempelige weg naar een oplossing behoudt. Ondernemersorganisaties zoals unizo.be wijzen er in hun gidsen op dat bemiddeling een waardevol instrument kan zijn om juridische conflicten efficiënt af te wikkelen, mits de kosten en procedures duidelijk zijn.