Een dossier dat in december vorig jaar als gesloten werd beschouwd, is opnieuw actueel binnen de Europese Unie. Vier lidstaten — Nederland, Polen, Spanje en Zweden — hebben via een brief aan de Europese Commissie verzocht om een methode uit te werken waarmee bevroren Russische tegoeden, die bij Euroclear in Brussel zijn ondergebracht, kunnen worden gebruikt om Oekraïne te steunen. Volgens berichtgeving van vrtnws.be gaat het om een bedrag van ongeveer 193 miljard euro.
Financiële druk en motieven
De hernieuwde interesse in deze tegoeden komt voort uit de toenemende intensiteit van de oorlog. Hoewel de EU in december had besloten om geen gebruik te maken van deze gelden, blijkt de alternatieve financiering mogelijk onvoldoende. Destijds was er besloten om 90 miljard euro op de kapitaalmarkten te lenen om dit als renteloze lening aan Oekraïne te verstrekken voor de jaren 2026 en 2027. Echter, de verwachting dat ook landen buiten de EU, zoals Japan en Canada, substantieel zouden bijdragen, is volgens VRT NWS niet volledig uitgekomen.
De drijfveer voor de vier verzoekende landen is volgens Europaverslaggever Rob Heirbaut grotendeels financieel. Nederland, Polen en Zweden behoren tot de landen die gemiddeld meer steun uit hun eigen nationale begroting aan Oekraïne toewijzen. Het aanspreken van de Russische tegoeden zou de druk op hun eigen budgetten kunnen verlichten. Opvallend is de deelname van Spanje, een land dat tot nu toe minder prominent aanwezig was in de financiële steun aan Oekraïne en zich vaker op de vlakte hield.
Belgische bezwaren en juridische risico's
De heropening van dit debat brengt België opnieuw in een lastige positie, aangezien de tegoeden fysiek bij Euroclear in Brussel zijn ondergebracht. Premier Bart De Wever verzette zich in december tegen het aanspreken van deze gelden. De Belgische regering vreest dat het land alleen verantwoordelijk zou worden gehouden voor eventuele juridische claims of represailles vanuit Rusland. België eist daarom onbeperkte solidariteit van de andere EU-lidstaten voordat er stappen worden ondernomen.
Toekomstige stappen
Op dit moment werkt de Europese Commissie nog niet aan een concreet plan. De Commissie wacht op een gesprek tussen de regeringsleiders tijdens de Europese top in oktober om de verdere koers te bepalen. In Nederland is de wens om deze bevroren gelden te gebruiken overigens reeds vastgelegd in het regeerakkoord van de regering-Jetten.
Hoewel de discussie in Brussel opnieuw is aangewakkerd, blijkt er niet overal enthousiasme over te zijn. Volgens een bericht van hln.be wekt het nieuwe debat volgens Prévot "nauwelijks enthousiasme".