Een internationaal onderzoeksteam heeft vastgesteld dat de exoplaneet TOI-1355 b, een zogenaamde 'hete Jupiter', binnen minder dan tien jaar onwaarneembaar zal worden voor astronomen op aarde. Door een geleidelijke verschuiving in de hoek van zijn baan zal de planeet vanaf het jaar 2033 niet langer voor zijn moederster langs trekken vanuit ons perspectief.
Sinds de ontdekking van de eerste hete Jupiters in 1995 is de wetenschappelijke visie op de vorming en evolutie van planetenstelsels sterk veranderd. Deze gasreuzen bevinden zich op extreem korte afstand van hun ster, met omlooptijden die soms slechts enkele uren of dagen bedragen. Volgens een artikel van universetoday.com biedt een recente studie nieuwe inzichten in het lot van planeten die een excentrieke baan volgen.
Kenmerken van de gasreus
De planeet TOI-1355 b bevindt zich op een afstand van ongeveer 805 lichtjaar van ons zonnestelsel. Het betreft een wereld met een aanzienlijke massa, die ongeveer 5,84 keer groter is dan die van Jupiter. De straal van de planeet is 1,42 keer die van de grootste planeet in ons eigen systeem. De omlooptijd van deze wereld is zeer kort; hij voltooit een volledige ronde om zijn ster in ongeveer 2,17 dagen.
Wat deze planeet bijzonder maakt, is de vorm van zijn traject. Waar de aarde een bijna perfect cirkelvormige baan beschrijft, is de baan van TOI-1355 b duidelijk ovaal. In de astronomie wordt dit uitgedrukt via de excentriciteit, waarbij een waarde van 0 een cirkel is en 1 een parabool. TOI-1355 b heeft een excentriciteit van 0,22, wat hem een merriam-webster.com verschijning maakt in vergelijking met de meer stabiele banen in ons eigen zonnestelsel.
Het einde van de transits
Astronomen maken veelvuldig gebruik van de transitmethode om verre werelden te detecteren. Hierbij wordt gemeten hoe het licht van een ster tijdelijk dimt wanneer een planeet er precies voorlangs schuift. Deze techniek is cruciaal voor het vaststellen van de straal en massa van een exoplaneet.
Uit data van de Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) van NASA en waarnemingen van het Okayama Observatory van de Universiteit van Kyoto is echter gebleken dat de baan van TOI-1355 b langzaam kantelt. In een publicatie van de Publications of the Astronomical Society of Japan wordt gesteld dat deze trajectverandering ertoe zal leiden dat de planeet in 2033 niet meer voor de ster langs trekt vanuit het gezichtspunt van de aarde.
Het is belangrijk om te benadrukken dat de planeet zelf niet fysiek verdwijnt. Hij wordt enkel onzichtbaar voor de specifieke meetmethode van transits, omdat de gezichtslijn tussen de aarde en de ster niet langer wordt onderbroken door de planeet. Zoals beschreven door , betekent dit dat de planeet onbereikbaar wordt voor dit type studie.
Wetenschappelijke implicaties
Onderzoekers vermoeden dat hete Jupiters met een dergelijke ovale baan het resultaat zijn van zwaartekrachtinteracties met andere objecten in hun systeem. Deze interacties kunnen een oorspronkelijk cirkelvormige baan in de loop der tijd vervormen. De ontdekking dat de baan van TOI-1355 b kantelt, geeft wetenschappers waardevolle informatie over de dynamiek en evolutie van dit type planeten.
De astronomische gemeenschap heeft nu nog minder dan zeven jaar om zoveel mogelijk data over TOI-1355 b te verzamelen. De resultaten van dit onderzoek, zoals verder uitgelicht door , kunnen helpen bepalen of dergelijke baanveranderingen vaker voorkomen bij andere exoplaneten in het universum. De definitie van een astronomische gebeurtenis wordt hierdoor verder ingekleurd door concrete data over baanverschuivingen.